ตั้งงบเล่นบน ABM96 ไม่ให้กระทบค่าใช้จ่ายประจำ — เริ่มจากบิลก่อน ไม่ใช่จากใจ
เผยแพร่งบเล่นที่ปลอดภัยไม่ได้มาจากการนึกเอาว่า “เดือนนี้เล่นสัก 500 น่าจะไหว” แต่มาจากการหักค่าใช้จ่ายประจำและเงินเก็บออกก่อน แล้วดูว่าเหลือเงินสำหรับความสนุกจริง ๆ เท่าไร บทนี้พาคำนวณจากตัวอย่างรายได้ 15,000 บาทต่อเดือน ให้เห็นว่าตัวเลขงบเล่นควรโผล่ออกมาจากไหน และทำไมมันมักเล็กกว่าที่คนส่วนใหญ่คิดไว้ตอนแรก
ลำดับที่ถูกคือบิลมาก่อน เกมมาทีหลัง
คนจำนวนมากตั้งงบเล่นด้วยการดูยอดคงเหลือในแอปธนาคารแล้วตัดสินใจจากตัวเลขนั้น ปัญหาคือยอดคงเหลือกลางเดือนยังไม่ได้หักค่าเช่า ค่าน้ำค่าไฟ ค่าผ่อน หรือค่าเดินทางที่จะตามมาในอีกสองสัปดาห์ ตัวเลขที่เห็นจึงใหญ่กว่าเงินที่คุณมีสิทธิ์ใช้จริง
ทางที่ตรงกว่าคือทำกลับด้าน เขียนค่าใช้จ่ายประจำทั้งเดือนออกมาก่อนให้ครบ แล้วค่อยดูว่าเหลืออะไร งบเล่นเป็นสิ่งสุดท้ายที่ควรถูกกำหนด ไม่ใช่สิ่งแรก
- เขียนรายจ่ายประจำทุกตัวรวมถึงตัวที่จ่ายรายปีแต่เฉลี่ยเป็นรายเดือน
- อย่าลืมรายจ่ายที่ไม่ใช่ทุกเดือน เช่น ค่าซ่อมรถ ค่าเทอม ของขวัญงานต่าง ๆ
- หนี้และเงินผ่อนนับเป็นค่าใช้จ่ายประจำเสมอ ไม่ใช่เรื่องที่ค่อยว่ากัน
แยกเงินเป็นสามชั้นด้วยตัวอย่างจริง
สมมติรายได้เดือนละ 15,000 บาท ชั้นแรกคือค่าใช้จ่ายจำเป็น ค่าหอ 3,500 ค่ากิน 4,500 ค่าเดินทาง 1,200 ค่าน้ำค่าไฟค่าเน็ตอีก 900 รวมเป็น 10,100 บาท ชั้นที่สองคือเงินเก็บที่ตั้งใจไม่แตะ สมมติ 2,000 บาท เหลือชั้นที่สามคือเงินสำหรับความสนุกทั้งหมด 2,900 บาท
จุดสำคัญอยู่ตรงนี้ ชั้นที่สามไม่ได้แปลว่างบเล่นคือ 2,900 เพราะชั้นนี้ต้องแบ่งให้กาแฟ หนัง ข้าวนอกบ้าน ค่าสมัครแอปต่าง ๆ และของที่อยากได้ด้วย ถ้าเกมกินชั้นนี้ไปทั้งก้อน แปลว่าคุณตัดความสนุกอย่างอื่นออกจากชีวิตไปหมดโดยไม่ได้ตั้งใจ
- ชั้นจำเป็น — จ่ายก่อนเสมอ ห้ามยืมมาใช้
- ชั้นเงินเก็บ — โอนออกทันทีที่เงินเข้า ไม่ใช่รอเหลือแล้วค่อยเก็บ
- ชั้นสนุก — ตรงนี้เท่านั้นที่งบเล่นมีสิทธิ์อยู่ และต้องแชร์กับความสนุกอย่างอื่น
งบเล่นควรเป็นเศษเสี้ยวของชั้นสนุก ไม่ใช่ทั้งชั้น
จากตัวอย่างข้างบน ถ้าแบ่งชั้นสนุก 2,900 บาทให้เกมสัก 10 เปอร์เซ็นต์ ก็ราว ๆ 290 บาท ปัดเป็น 300 บาทต่อเดือน นั่นคือที่มาของตัวเลข 300 ที่ใช้เป็นตัวอย่างในบทความอื่นของ ABM96 มันไม่ใช่ตัวเลขศักดิ์สิทธิ์ แต่เป็นผลลัพธ์ของการคำนวณจากชีวิตจริง
ถ้าคำนวณแล้วได้ 120 บาทก็คือ 120 ถ้าได้ 0 บาทก็คือ 0 ตัวเลขที่คำนวณออกมาไม่สวยไม่ได้แปลว่าคำนวณผิด มันแปลว่าเดือนนี้พื้นที่ยังไม่พอ ซึ่งเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์กว่าการฝืนตั้งตัวเลขที่ใจอยากได้
สัญญาณว่างบที่ตั้งไว้เริ่มกินเข้าเนื้อ
งบที่ตั้งไว้ถูกต้องตอนต้นเดือนอาจกลายเป็นงบที่ผิดตอนปลายเดือนได้ ถ้าคุณเริ่มเห็นตัวเองเลื่อนจ่ายบิล ลดมื้ออาหาร หรือหยิบเงินเก็บมาใช้เพื่อให้เดือนนี้ผ่านไปได้ นั่นคือสัญญาณว่างบที่ตั้งไว้ใหญ่เกินจริง
อีกสัญญาณที่เห็นชัดคือการต้องอธิบายให้ตัวเองฟังว่าทำไมเดือนนี้ถึงเกินงบ ถ้าคำอธิบายนั้นเกิดขึ้นสองเดือนติดกัน ให้ถือว่างบต้องลด ไม่ใช่ให้ถือว่าเดือนหน้าจะดีขึ้นเอง
- เลื่อนหรือจ่ายบิลช้าเพราะเงินไปอยู่ที่อื่น
- ต้องดึงเงินเก็บกลับมาใช้ก่อนสิ้นเดือน
- ลดค่าอาหารหรือค่าเดินทางเพื่อชดเชย
- ยืมเงินคนอื่นแม้จะเป็นจำนวนเล็กน้อย
เดือนที่งบควรเป็นศูนย์ก็มีจริง
บางเดือนมีค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่เข้ามา เช่น ค่าเทอม ค่าซ่อมรถ หรือค่ารักษาพยาบาล เดือนแบบนั้นการตั้งงบเล่นเป็นศูนย์ไม่ใช่เรื่องน่าอาย มันคือการคำนวณที่ทำงานได้ถูกต้อง
การยอมรับเดือนศูนย์ได้ตั้งแต่ต้นทำให้คุณไม่ต้องเจอสถานการณ์ที่แย่กว่า คือเล่นไปแล้วค่อยรู้ทีหลังว่าเงินก้อนนั้นมีคนรออยู่
แยกกระเป๋าจริง ๆ ไม่ใช่แยกแค่ในหัว
การตั้งใจว่าจะใช้ไม่เกิน 300 บาททำงานได้ไม่ดีเท่าการมีเงินอยู่ตรงนั้นแค่ 300 บาทจริง ๆ วิธีที่ง่ายที่สุดคือย้ายงบของเดือนเข้าไปไว้ในวอลเล็ทที่ใช้เติมเพียงเท่านั้น แล้วไม่ผูกบัญชีหลักไว้ให้เติมต่อได้ง่าย
เมื่อกระเป๋าแยกกันจริง คำถามระหว่างเล่นจะเปลี่ยนจาก “จะเติมอีกดีไหม” เป็น “ก้อนของเดือนนี้หมดหรือยัง” ซึ่งเป็นคำถามที่ตอบได้ด้วยตัวเลข ไม่ต้องใช้ความอดทน
คำถามที่พบบ่อย
ควรตั้งงบเล่นเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของรายได้
ไม่มีเปอร์เซ็นต์มาตรฐาน และการคิดจากรายได้ตรง ๆ อันตรายกว่า เพราะรายได้ยังไม่ได้หักค่าใช้จ่าย ให้หักค่าจำเป็นและเงินเก็บออกก่อน แล้วแบ่งจากส่วนที่เหลือซึ่งเป็นเงินสำหรับความสนุกเท่านั้น
รายได้ไม่แน่นอนแต่ละเดือน ตั้งงบยังไงดี
ใช้เดือนที่รายได้ต่ำที่สุดในรอบสามถึงหกเดือนเป็นฐานในการคำนวณ ถ้าเดือนไหนรายได้ดีกว่านั้น ให้ส่วนเกินเข้าเงินเก็บก่อน ไม่ใช่ขยายงบเล่นตามรายได้ที่เข้ามา
ถ้าเดือนที่แล้วได้กำไร เดือนนี้ตั้งงบเพิ่มได้ไหม
ไม่แนะนำ เพราะกำไรรอบก่อนไม่ได้เปลี่ยนโครงสร้างค่าใช้จ่ายประจำของคุณเลย ถ้าอยากใช้กำไรก้อนนั้น การย้ายเข้าเงินเก็บให้ผลที่แน่นอนกว่าการเอากลับไปเพิ่มงบ
งบเล่นควรรวมอยู่ในงบความบันเทิงเดียวกับอย่างอื่นไหม
ควร เพราะมันแข่งกันในกระเป๋าเดียวกันจริง ๆ ถ้าแยกออกมาเป็นก้อนพิเศษต่างหาก มักจบด้วยการที่ก้อนนี้โตขึ้นเรื่อย ๆ โดยที่คุณไม่รู้สึกว่าตัดอะไรออกไป